Արեգ Շահրոզեան

Առաջադրանքներ`

1.Ի՞նչ կարող եք ասել Փարվանա ճերմակ ամրոցի մասին: Եղե՞լ է արդյոք այդպիսի ամրոց, թե՞ գրողն է հորինել: Ի՞նչ գիտեք Փարվանա լճի մասին:

Եղե՞լ է արդյոք ճերմակ ամրոցը, թե՞ հորինված է. Թումանյանի նկարագրած «Փարվանա ճերմակ ամրոցը» պատմական կոնկրետ վավերական շինություն չէ, այլ ժողովրդական ավանդության և գրողի երևակայության արդյունք:

2.Ինչպե՞ս է Թումանյանը բալլադում մարմնավորել հավերժական սիրո գաղափարևը: Ինչի՞ խորհրդանիշ է անշեջ հուրը:

Բալլադում իսկական սերը պատկերված է որպես բացարձակ, անհասանելի և անձնազոհ զգացմունք։ Փարվանա դուստրը չի ընտրում փառքը, հարստությունը կամ սոսկ ֆիզիկական ուժը

3.Ինչպե՞ս է ավարտվում բալլադը, ովքե՞ր էին դարձել թիթեռներ և ինչո՞ւ էին պտտվում կրակի շուրջը:

Կտրիճները այդպես էլ չեն կարողանում գտնել անշեջ հուրը։ Տարիներն անցնում են, արքայադուստրը ծերանում է սպասումից և հուսահատությունից սկսում է լաց լինել։

4. Պարզի’ր, թե ի՞նչ է բալլադը։
Հաճախ հիմնված է լինում ժողովրդական ավանդությունների, լեգենդների կամ պատմական անցքերի վրա։

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ (To Understand and Names)

• Վաղարշ I Պարթև: Պարթևստանի Արշակունի արքա (51-80 թթ.): Նա ծրագրեց իր եղբորը՝ Տրդատին, նստեցնել Հայաստանի գահին, ինչը հանգեցրեց հռոմեա-պարթևական տասնամյա պատերազմին:
• Տրդատ I: Հայոց Արշակունի թագավորության հիմնադիրը (66-88 թթ.): Վաղարշ I-ի եղբայրը, ով երկարատև պայքարից հետո Հռոմում թագադրվեց Ներոնի կողմից:
• Ներոն: Հռոմի կայսր (54-68 թթ.), ում օրոք տեղի ունեցավ հռոմեա-պարթևական պատերազմը Հայաստանի համար և ով, ի վերջո, ճանաչեց Տրդատ I-ի գահակալությունը:
• Գնեոս Կորբուլոն: Հռոմեացի տաղանդավոր զորավար, Արևելքի զորքերի հրամանատար: Նա գրավեց և ավերեց Արտաշատը, սակայն չկարողացավ վերջնականապես ընկճել հայ-պարթևական ուժերին:
  
  
  Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
• ա. Հռանդեայի դաշնագիրը
• Ե՞րբ կնքվեց: 63 թվականին, Հռանդեա կոչվող վայրում:
• Ի՞նչ էր ենթադրում: Մեծ Հայքի թագավոր է ճանաչվում Տրդատ I-ը: Հայաստանը վերականգնում էր իր անկախությունն ու տարածքային ամբողջականությունը: Սահմանվում էր խառը (երկակի) կախվածություն. Հայաստանի արքաները լինելու էին պարթև Արշակունիների տոհմից, բայց նրանց թագադրելու և ճանաչելու էր Հռոմի կայսրը:
  
  
  

Ա3 | Քննադատական մտածողություն

• Հռոմին ձեռնտու չէր, որովհետև ժառանգական կայուն հարստությունը (դինաստիան) Հայաստանը կդարձներ հզոր, անկախ և դժվար վերահսկելի պետություն: Հռոմը նախընտրում էր ինքը նշանակել թագավորներին՝ երկիրը հպատակության տակ պահելու համար:
• Պարթևստանին ձեռնտու չէր (նախնական շրջանում), եթե այդ դինաստիան լիներ տեղական կամ հռոմեամետ: Սակայն նույնիսկ սեփական (Արշակունի) ճյուղի հաստատումից հետո, Պարթևական կենտրոնական իշխանությունը միշտ վախենում էր, որ հայկական ճյուղը կարող է չափից ավելի անկախանալ կամ դաշնակցել Հռոմի հետ՝ ընդդեմ Տիզբոնի:
  
  
  Ա4 | Պատճառ և հետևանք
  Խորհրդատվություն Տրդատ I-ին
  Իմ խորհուրդը արքային. «Վեհափա՛ռ տիրակալ, իմ խորհուրդն է՝ ընդունել Ներոն կայսեր առաջարկը և մեկնել Հռոմ՝ թագը նրանից ստանալու համար»:
  Հռոմ մեկնելու անհրաժեշտության հիմնավորումը.
  Միջազգային լեգիտիմություն (օրինականություն): Ռազմական դաշտում մենք արդեն ապացուցել ենք մեր ուժը՝ ջախջախելով Պետոսին: Սակայն առանց Հռոմի պաշտոնական ճանաչման, Հայաստանը մշտապես լինելու է հռոմեական նոր ներխուժումների թիրախ: Կայսեր ձեռքից թագ ընդունելը կստիպի Հռոմին իրավականորեն հարգել մեր սահմանները:

Ինչու է պատմությունը այդքան կարևոր մեր ինքնության համար։ Շատ պարզ է, որ պատմությունը կարող է բացատրել մի երկիր կամ մի իրադարձություն, որը փոխել է աշխարհը կամ մշակույթը, և պատմությունը երբեք չի մոռացվի, քանի որ պատմությունը հավերժ է, պատմությունը կփոխանցվի դարեր շարունակ։ Նույնիսկ երբ դուք մահանաք, ձեր թոռները և շատ ուրիշներ կարող են ճանաչել ձեզ ձեր պատմության և ձեր տոհմածառի համար։ Այժմ, օրինակ, վերցրեք Մայքլ Ջեքսոնին, նա մահացավ գրեթե 17 տարի առաջ, և նրան դեռ հիշում են, քանի որ նա պատմական արվեստագետ էր, որը երբեք չի մոռացվի պատմության մեջ։

(445-451 թվականներից) Երբ Մեծ Պարսկաստանը նվաճեց Հայաստանի արևելյան կողմը, պարսկական կառավարությունը ցանկանում էր, որ Հայաստանը ընդունի զրադաշտականությունը, հակառակ դեպքում նրանք կհարձակվեին և կհամոզվեին, որ կառավարությունը կլինի պարսկական կառավարության ներքո։ Նրանք նույնիսկ փորձեցին կաշառել նրանց, բայց նրանք չհանձնվեցին, նրանք ձևացրին, թե փոխելու են իրենց դիրքորոշումը, բայց կառավարությունը և Վարդան Մամիկոնյանը երդվեցին, որ երբեք չեն հրաժարվի քրիստոնյա լինելուց, և երբ նրանք գաղտագողի մտան Պարսկաստան, նրանք ունեին մեկ մեծ խումբ, բայց չկարողացան որոշել, թե ինչ անել, ուստի բաժանվեցին երկու խմբի։ Մեկ խումբը բռնվեց, իսկ մյուսը հանձնվեց։ Սա մայիսի 10-20-ի դասից է՝ 128-134 էջերից։

Հայաստանը Պարսկաստանի,Բյուզանդիայի և Արաբական խալիֆայության միջև/ էջ 129/

1. Աշխատանք սկզբնաղբյուրների հետ (Working with Historical Sources)

1 | Ի՞նչը ստիպեց Վարդան Մամիկոնյանին վերադառնալ և ստանձնել ապստամբությունը։

• Պատասխան: Վարդանը տեսավ, որ հայ ժողովուրդը և հոգևորականները պատրաստ են մինչև վերջ պայքարել իրենց հավատքի և հայրենիքի համար։ Հայրենասիրությունն ու սեփական ժողովրդին մենակ չթողնելու պարտքի զգացումը ստիպեցին նրան կանգնել ապստամբության գլխին։

2 | Ինչո՞ւ էր Վարդան Մամիկոնյանը ուզում մեկնել Բյուզանդիա (Հունաց աշխարհ)։

• Պատասխան: Կեղծ ուրացությունից (կրոնափոխությունից) հետո Վարդանը սիրտը կոտրված էր և իրեն մեղավոր էր զգում։ Ըստ պատմիչ Ղազար Փարպեցու՝ նա սկզբում չէր ուզում խաբեությամբ ապրել և ցանկանում էր իր ընտանիքով հեռանալ Բյուզանդիա՝ խաղաղ ապրելու համար, բայց հայ նախարարներն ու ժողովուրդը նրան հետ համոզեցին։

---

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ (Concepts and Names)

• Աշխարհագիր: Պարսիկների կողմից անցկացված հատուկ մարդահամար և հողերի հաշվառում, որի նպատակն էր շատացնել հարկերը և վերահսկել Հայաստանը։
• Հազկերտ II: Պարսից արքա, որը փորձում էր բռնի ուժով կրոնափոխ անել հայերին և ոչնչացնել Հայաստանի ներքին անկախությունը։
• Վասակ Սյունի: Հայաստանի պարսիկ մարզպանը (կառավարիչը), ով նախընտրում էր խաղաղ, դիվանագիտական ճանապարհով հարցերը լուծել Պարսկաստանի հետ։
• Վարդան Մամիկոնյան: Հայոց քաջ սպարապետը (բանակի հրամանատարը), ով գլխավորեց 451 թ. ապստամբությունը և զոհվեց հանուն հայրենիքի ու հավատքի։
• Սահակ Բագրատունի: Ապստամբության ժամանակ հայերի կողմից ընտրված նոր մարզպան, ով նույնպես հերոսաբար կռվեց պարսիկների դեմ։
• Վահան Մամիկոնյան: Վարդան Մամիկոնյանի եղբորորդին, ով տարիներ անց գլխավորեց երկրորդ ապստամբությունը և հաղթեց պարսիկներին։
• Ավարայրի ճակատամարտ: 451 թ. մայիսի 26-ին տեղի ունեցած մեծ պատերազմը հայերի և պարսիկների միջև, որտեղ հայերը բարոյական հաղթանակ տարան։
• Նվարսակի հաշտություն: 484 թ. կնքված պայմանագիր, որով Պարսկաստանը ճանաչեց հայերի քրիստոնեական հավատքը և ներքին ինքնուրույնությունը։

---

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ (Main Ideas)

ա. Ի՞նչ քայլերի դիմեց Հազկերտ II-ը Հայաստանի ինքնուրույնությունը ոչնչացնելու համար:

• Պատասխան: Նա անցկացրեց աշխարհագիր (ծանր հարկեր դրեց), հեռացրեց հայ պաշտոնյաներին, թուլացրեց հայոց բանակը՝ ուղարկելով հեռու տեղեր կռվելու, և պահանջեց, որ հայերը հրաժարվեն քրիստոնեությունից։

բ. Ինչո՞վ էր պայմանավորված Սասանյանների նախկին հանդուրժողականությունը։

• Պատասխան: Պարսիկները վախենում էին, որ եթե հայերին շատ նեղեն, հայերը կմիանան իրենց թշնամի Բյուզանդական կայսրությանը։ Բացի այդ, նրանց պետք էր հայկական ուժեղ հեծելազորի (բանակի) օգնությունը։

գ. Արդյո՞ք հնարավոր էր խուսափել Ավարայրի ճակատամարտից։

• Պատասխան: Շատ դժվար էր։ Խուսափել կարելի էր միայն այն դեպքում, եթե հայերը լիովին հանձնվեին ու փոխեին իրենց կրոնը, կամ եթե Պարսկաստանը հետ կանգներ իր պահանջներից, ինչը Հազկերտ II-ը չէր ուզում անել։

---

Ա3 | Քննադատական մտածողություն (Critical Thinking)

1 | Ի՞նչ նշանակություն ունեցան պատերազմները և հասա՞ն իրենց նպատակին:

• Պատասխան: Այո՛, հասան։ Թեև հայերը շատ զոհեր տվեցին, նրանք ստիպեցին Պարսկաստանին հաշվի նստել իրենց հետ։ Նվարսակի պայման:

1-3 ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐԻ պատասխանները։

Այս պատերազմները հասան իրենց գլխավոր նպատակին՝ փրկեցին հայ ժողովրդին ձուլումից և կրոնափոխությունից։

• Թեև Ավարայրի ճակատամարտում հայերը ծանր կորուստներ կրեցին, սակայն Վահանանց տևական պայքարի շնորհիվ պարսիկները հասկացան, որ չեն կարող հայերին ուժով զրադաշտական դարձնել։ 484 թ. կնքվեց Նվարսակի պայմանագիրը, որով Հայաստանը ստացավ կրոնական ազատություն, իսկ հայ նախարարները վերականգնեցին իրենց իրավունքները։

• Ինչո՞ւ էին Սասանյան արքաները ձգտում հայերին դավանափոխ անել:
  • Պարսիկները ցանկանում էին հայերին կտրել քրիստոնյա Բյուզանդիայից, որը Սասանյանների գլխավոր թշնամին էր։ Նրանք գիտեին, որ եթե հայերը ընդունեն պարսկական կրոնը (զրադաշտականություն), ապա ժամանակի ընթացքում կձուլվեն պարսիկների հետ, կկորցնեն իրենց ինքնությունը և այլևս երբեք չեն ապստամբի արքունիքի դեմ։
• Վասակ Սյունու և Վարդան Մամիկոնյանի մոտեցումների արդարացված լինելը:
  • Վարդան Մամիկոնյան (Զինված պայքար): Նրա մոտեցումը լիովին արդարացված էր, քանի որ պարսիկների ճնշումներն արդեն անդառնալի էին, և առանց զենքի հնարավոր չէր պահպանել քրիստոնեությունն ու հայրենիքը։ Նրա հերոսական կռիվը բարձրացրեց ժողովրդի մարտական ոգին։
  • Վասակ Սյունի (Դիվանագիտություն և խաղաղություն): Նրա մոտեցումը նույնպես ուներ տրամաբանական արդարացում։ Վասակը տեսնում էր, որ Բյուզանդիան օգնություն չի ուղարկում, իսկ Պարսկաստանը հզոր գերտերություն է։ Նա ցանկանում էր խաղաղ բանակցություններով հարթել խնդիրը, որպեսզի երկիրը չավերվի և անմեղ արյուն չթափվի։

---

---

Առաջադրանք 2

---

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

• Հուստինիանոս I (527-565): Բյուզանդիայի հզոր կայսր, ով Արևմտյան Հայաստանում անցկացրեց բարեփոխումներ՝ նպատակ ունենալով թուլացնել հայ նախարարներին և ձուլել հայերին։
• Հովհաննես Արշակունի: Հայ նախարար, ով չհանդուրժեց բյուզանդացի պաշտոնյայի դաժանությունը և գլխավորեց Արևմտյան Հայաստանի 539 թ. ապստամբությունը (սպանեց Ակակիոսին)։
• Խոսրով I Անուշիրվան (531-579): Պարսից հզոր արքա, ով մեծացրեց հարկերը Հայաստանում, ինչն էլ պատճառ դարձավ 571 թ. հայերի նոր ապստամբության։
• Քաղկեդոնի չորրորդ տիեզերաժողով (451 թ.): Եկեղեցական ժողով, որտեղ ընդունվեց, որ Հիսուսն ունի երկու բնություն (աստվածային և մարդկային)։ Հայ Եկեղեցին չմասնակցեց և մերժեց այս որոշումը։
• Դվինի առաջին (506 թ.) և երկրորդ (554 թ.) ժողովներ: Հայ եկեղեցականների ժողովներ, որտեղ պաշտոնապես մերժվեցին Քաղկեդոնի որոշումները և նեստորականությունը՝ հաստատելով Հայ Եկեղեցու անկախությունը։
• Հայաստանի 591 թ. բաժանումը: Պարսկա-բյուզանդական պատերազմի արդյունք, որով Հայաստանը երկրորդ անգամ բաժանվեց։ Բյուզանդիան ստացավ հայկական հողերի մեծ մասը (մինչև Ազատ գետը)։
• Միաբնակ (Հակաքաղկեդոնական): Ուղղություն, որն ընդունում է Քրիստոսի մեկ՝ աստվածամարդկային բնությունը։ Հայ Եկեղեցին միաբնակ է։
• Երկաբնակ (Քաղկեդոնական): Ուղղություն, որն ընդունում է Քրիստոսի երկու՝ առանձին աստվածային և մարդկային բնությունները (Բյուզանդական եկեղեցի)։
• Նեստորական: Քրիստոնեական հերձված (աղանդ), որը խիստ բաժանում էր Քրիստոսի մարդկային և աստվածային կողմերը։ Մերժվել է թե՛ հայերի, թե՛ բյուզանդացիների կողմից։
• Քուստակ: Սասանյան Պարսկաստանի վարչական խոշոր կառավարչական միավոր (ռազմավարական շրջան)։ Հայաստանը մտնում էր Հյուսիսային քուստակի մեջ։

---

---

1. Կաթնասունների մարմինը սովորաբար բաժանվում է
   ա) գլխի, կրծքի, որովայնի
   բ) գլխի, պարանոցի, իրանի, վերջույթների
   գ) գլխի և իրանի
   դ) գլխի, պոչի և թևերի
   
2. Կաթնասունների մաշկը ծածկված է
   ա) թեփուկներով
   բ) փետուրներով
   գ) մազածածկով
   դ) խեցիով
   
3. Կաթնասունների վերջույթները հիմնականում տեղադրված են
   ա) մարմնի կողքերին
   բ) մարմնի տակ
   գ) գլխի մոտ
   դ) պոչի հատվածում
   
4. Կաթնասունների արտաքին ականջը կոչվում է
   ա) ականջախեցի
   բ) թմբկաթաղանթ
   գ) լսողական անցք
   դ) խխունջ
   
5. Կաթնասունների մաշկում գտնվում են
   ա) միայն քրտնագեղձեր
   բ) միայն ճարպագեղձեր
   գ) քրտնագեղձեր, ճարպագեղձեր և կաթնագեղձեր
   դ) միայն կաթնագեղձեր
   
6. Կաթնասունների մարմնի ջերմությունը
   ա) կախված է արտաքին միջավայրից
   բ) մշտական է
   գ) միշտ ցածր է
   դ) միշտ բարձր է
   
7. Կաթնասունների բերանում սովորաբար կան
   ա) միատեսակ ատամներ
   բ) տարբեր ձևի և տարբեր գործառույթի ատամներ
   գ) ատամներ չկան
   դ) միայն կտրիչներ
   
8. Կաթնասունների մազածածկի հիմնական նշանակություններից մեկն է
   ա) թռչելը
   բ) մարմնի ջերմության պահպանումը
   գ) ջրում լողալը
   դ) սնունդը մանրացնելը
   
9. Կաթնասունների վերջույթների մատների վրա կարող են լինել
   ա) եղունգներ, ճանկեր կամ սմբակներ
   բ) միայն թաղանթներ
   գ) միայն ճանկեր
   դ) միայն սմբակներ
   
10. Ո՞ր հատկանիշն է բնորոշ կաթնասուններին
    ա) մարմինը ծածկված է փետուրներով
    բ) շնչում են միայն մաշկով
    գ) ձագերին կերակրում են կաթով
    դ) ունեն խռիկներ

Հարցեր

Ինչ է քիմիական կապը:

Քիմիական կապը երկու ատոմների կամ իոնների և մոլեկուլների միջև կապ է, և այս կապով առաջանում են քիմիական միացություններ։

Ի՞նչ տեսակների են լինում քիմիական կապերը։

Քիմիական կապերի երեք տեսակ կա՝ իոնային փոխանցման, կովալենտային համատեղ օգտագործման և մետաղական դելոկալիզացված համատեղ օգտագործման կապեր։

Ո՞ր կապն է կոչվում կովալենտ կապ։

Կովալենտային կապը քիմիական կապ է, որը առաջանում է, երբ երկու ատոմները սովորաբար ոչ մետաղներ են և ունեն էլեկտրոնային զույգեր՝ կայունություն ապահովելու համար։

Ինչպե՞ս է առաջանում կովալենտ կապը։

Կովալենտային կապը առաջանում է, երբ երկու ոչ մետաղական ատոմներ կիսում են վալենտային էլեկտրոնների զույգեր՝ կայուն, լիարժեք արտաքին շերտ ստանալու համար։

Ո՞ր կապն է կոչվում իոնային կապ։

Իոնային կապը շատ ուժեղ էլեկտրաստատիկ ձգողություն է հակադիր լիցքավորված իոնների միջև։

Ինչպե՞ս է առաջանում իոնային կապը։

Իոնային կապը առաջանում է պարզապես այն դեպքում, երբ մեկ այլ ատոմ ավելի շատ էլեկտրոններ ունի, քան մյուսը մեկ այլ ատոմի հետ, ինչը սովորաբար նշանակում է, որ դրանցից մեկը մետաղական է, իսկ մյուսը՝ ոչ մետաղական։

Ո՞ր կապն է կոչվում մետաղական կապ։

Մետաղական կապը դրական լիցքավորված մետաղական կատիոնների և ապալոկալիզացված վալենտային էլեկտրոնների ընդհանուր «ծովի» միջև էլեկտրաստատիկ ձգողություն է։

Ինչպե՞ս է բնութագրվում մետաղական կապը։

Մետաղական կապերը բնութագրվում են դրական մետաղական իոնների կոշտ ցանցը շրջապատող ապալոկալիզացված էլեկտրոնների ծովով, որոնք ստեղծում են ուժեղ էլեկտրաստատիկ ձգողականություն։

Ինչի՞ց է կազմված ատոմը:

Ատոմները կազմված են երեք ենթաատոմային մասնիկներից՝ պրոտոններից, նեյտրոններից և էլեկտրոններից

1. Նշեք կապի տեսակը և հիմնավորեք այն.

Al₂O₃ — իոնային

SO₂ — բևեռային կովալենտ

F₂ — ոչ բևեռային կովալենտ

LiF — իոնային

SiO₂ — ցանցային կովալենտ

H₂S — բևեռային կովալենտ

Cu — մետաղական

NO — բևեռային կովալենտ

CaCl₂ — իոնային

C₂H₆ — ոչ բևեռային կովալենտ

2.Ի՞նչ է էլեկտրաբացասականությունը:

Էլեկտրաբացասականությունը քիմիական հատկություն է, որը նկարագրում է ատոմի ունակությունը՝ քիմիական կապի միջոցով ընդհանուր էլեկտրոններ իր կողմը գրավելու։

Բնութագրեք  He տարրի. ատոմը ըստ հետևյալ սխեմայի.

ա) քիմիական տարրի խորհրդանիշը…
Նա
բ) ատոմային թիվը
Z
գ) ատոմի կազմը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների քանակը.

Ատոմները կազմված են խիտ, կենտրոնական միջուկից, որը պարունակում է դրական լիցքավորված պրոտոններ և չեզոք նեյտրոններ, շրջապատված բացասական լիցքավորված պտտվող էլեկտրոններով։

դ) պարբերության թիվը…

Պարբերական աղյուսակի պարբերության թիվը ուղղակիորեն համապատասխանում է առավելագույն գլխավոր քվանտային թվին (n):

ե) խմբի համարը, ենթախումբը (գլխավոր է, թե՞ երկրորդական):
Ստանդարտ քիմիական անվանակարգում պարբերական աղյուսակը կազմակերպված է 18 համարակալված խմբերի (1–18)՝ ձախից աջ:

զ) էլեկտրոնների բաշխումը ըստ էներգետիկ մակարդակների, լիովին լրացված. էներգետիկ մակարդակների քանակը…
Էլեկտրոնները լրացնում են էներգետիկ մակարդակները ամենացածրից մինչև ամենաբարձրը, և դրանց բոլոր ենթաշերտերը պարունակում են էլեկտրոնների առավելագույն քանակը՝ նախքան հաջորդ մակարդակը սկսելը։

ե) Ո՞ր հատկություններն են ավելի ուժեղ արտահայտված՝ մետաղական, թե՞ ոչ մետաղական…
Պատասխանը՝ մետաղական։

ը) Ի՞նչ պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ գիտեք, որոնց կազմի մեջ կան այդ տարրի ատոմներ։

Պարզ նյութերը կազմված են միայն մեկ տարրի ատոմներից, մինչդեռ բարդ նյութերը (միացությունները) կազմված են երկու կամ ավելի տարբեր տարրերի ատոմներից։

1] Նկարագրեք R ատոմը սխեմայի համաձայն։

ա) Բժշկական տարրի խորհրդանիշը
բ) Ատոմային համարը՝ 11
ե) Ատոմի կազմը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների քանակը). 11 պրոտոն, 12 նեյտրոն և 11 էլեկտրոն։
դ) Na-ի պարբերական աղյուսակը հետևյալն է՝ 3

ե) Խմբային համարը, ենթախումբը (գլխավոր կամ երկրորդային) Նատրիումը գտնվում է գլխավոր խմբում

զ) Էլեկտրոնների բաշխումը ըստ էներգիայի մակարդակների, լցված։ Էներգետիկ մակարդակների քանակը։ Սկզբում ունենք (K), ապա (), և երբ էներգիայի մակարդակները լիովին լցված են, համապատասխանաբար՝ 2 և 8 էլեկտրոն

զ) Ո՞ր հատկություններն են ավելի ուժեղ արտահայտված. մետաղական, թե՞

Մետաղ է

զ) Ի՞նչ բարդ նյութերի օրինակներ գիտեք, որոնք ներառում են այդ տարրի ատոմները

Նատրիումի քլորիդ
Սովորական սեղանի աղ, պատրաստված նատրիումից և քլորից։
Նատրիումի հիդրօքսիդ
Ամուր հիմք, որն օգտագործվում է մաքրող միջոցներում և արդյունաբերության մեջ։
Նատրիումի կարբոնատ
Կոչվում է նաև լվացքի սոդա, օգտագործվում է լվացող միջոցներում և ապակու արտադրության մեջ։
Նատրիումի բիկարբոնատ
Սոդա, որն օգտագործվում է խոհարարության և մաքրության մեջ։
Նատրիումի սուլֆատ
Օգտագործվում է լվացող միջոցների և թղթի արտադրության մեջ։

Այս բոլորը բարդ նյութեր են, քանի որ կազմված են մեկից ավելի տարրերից, և նատրիումի ատոմները քիմիապես կապված են այլ ատոմների հետ։

Եթե ցանկանում եք, կարող եմ նաև բացատրել, թե ինչպես է նատրիումը իրեն պահում

2] Հաշվարկեք տարրերի զանգվածային մասնաբաժինները (%) ամոնիակում (NH3):

Ամոնիակում տարրերի զանգվածային մասնաբաժինները մոտավորապես ազոտ և ջրածին են։