Արեգ Շահրոզեան

233․Նախադասություններում ավելորդ բառեր կան, դո՛ւրս գրիր դրանք։

Շնորհալի այդ աղջիկը նվագում էր ջութակի վրա։

Երիտասարդը հանդիսանում էր այդ նախաձեռնության հեղինակը։

Ֆիզիկան դա մի հետաքրքիր գիտություն է բնության մեջ կատարվող երևույթների մասին։

Տղամարդու արևահար դեմքը ինձ ծանոթ էր թվում։

234. Բառաշարքում ընդգծել ը գաղտնավանկ ունեցող բառերը:

Վերջնահաշիվ, հյուրընկալ, նկարիչ, ակնթարթ, գլխազարդ, խճավազ, արագընթաց, քաղաքաբնակ, զրահապատ, նվագարկիչ, փղձկալ, այծյամ, հնչյուն, վեհանձն, արթմնի, չվերթ:

235․Բառաշարքում ընդգծել ապ- նախածանցն ունեցող բառերը:

Ապաշնորհ, ապուր, ապազգային, ապիկար, ապաբախտ, ապուշ, ապակի, ապերախտ, ապուպապ, ապօրինի, ապուխտ, ապագա, ապացույց, ապստամբ, ապավեն, ապառաժ, ապաստան, ապար, ապտակ, ապրուստ:



236.Բառաշարքում ընդգծել անհոդակապ բառերը:

Տնավեր, շաքարավազ, բազմազգ, հեքիաթասաց, շքերթ, ագեվազ, բեռնատար, եռակողմ, ցլամարտ, տոմսարկղ, ուղեկալ, հաղթանդամ, աղվեսագի, գինետուն, ձյունառատ, վազանց, արգավանդ, լուսանկար, հերարձակ:

237. Ընդգծել փոխաբերական իմաստով գործածված բառակապակցությունները:

Խոնավ գետին, դառը կյանք, գույնզգույն ծաղիկներ, մայրացած հասկ, նիրհած դաշտեր, բախտի անիվ, բարդ խնդիր, սուր աչք, վարդագույն երազ, ննջող առվակ, փրփրուն ալիք, ծաղկած այգի, լալկան ուռենի:

Մայիսի 10-20-ը, առաջադրանք,7-րդ դաս.

Մարտի 10-15,առաջադրանք, 7-րդ դաս.

https://arekchahrozian.edublogs.org/2026/05/18/%d5%b4%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%bd%d5%ab-10-20-%d5%a8-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%847-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1%d5%bd/

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

• Փոխարքայություն — Տիգրան Մեծի աշխարհակալ տերության մեջ մտնող վարչական մեծ միավոր, որը կառավարվում էր արքայի կողմից նշանակված փոխարքայի (սովորաբար արքայական ընտանիքի անդամ կամ հավատարիմ մեծատոհմիկ) կողմից (օրինակ՝ Անտիոքի փոխարքայությունը):
  
  
  Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
• Պարթևական թագավորություն: Պարթևները ցանկանում էին վերականգնել իրենց տիրապետությունը Մերձավոր Արևելքում, հետ խլել Մեծ Հայքին զիջած «Յոթանասուն հովիտները» և Մարաստանն ու Ատրպատականը, որոնք Տիգրանի գերիշխանության տակ էին: Նրանց նպատակն էր թուլացնել Հայաստանը և կանգնեցնել հայկական էքսպանսիան:
  
  
  Ա3 | Քննադատական մտածողություն
  Իմ կարծիքով՝ պատերազմից խուսափել, ամենայն հավանականությամբ, չէր հաջողվի, նույնիսկ եթե Տիգրանը հանձներ Միհրդատին: Հռոմի գերագույն նպատակը Արևելքում մենաշնորհ հաստատելն էր, և Տիգրանի հզոր տերությունը վաղ թե ուշ դառնալու էր հաջորդ թիրախը: Միհրդատը միայն հարմար առիթ էր:
  Ինչպե՞ս կվարվեի ես. Որպես արքա՝ ես նույնպես չէի հանձնի Միհրդատին: Հին աշխարհում ապաստան խնդրողին (առավել ևս՝ դաշնակցին ու ազգականին) հանձնելը համարվում էր անպատվություն և թուլության նշան, ինչը կկոտրեր Տիգրանի հեղինակությունը սեփական հպատակների և դաշնակիցների աչքում:
  
  
  Ա4 | Պատճառ և հետևանք
  
  Իմ խորհուրդը արքային. «Արքա՛ից արքա, մի՛ շտապիր ճակատամարտ տալ բաց դաշտում: Հռոմեական լեգեոնները հզոր են կանոնավոր պատերազմում, բայց նրանք օտար երկրում են և չունեն պաշարներ: Օգտագործե՛նք մեր հեծելազորը՝ նրանց թիկունքն ու պաշարման գծերը կտրելու համար: Թողնե՛նք, որ Տիգրանակերտի կայազորը հյուծի նրանց պաշարմամբ, իսկ մենք նրանց օղակի մեջ վերցնենք և սովամահ անենք»:

Ապրիլվա Աշխատանքները
https://arekchahrozian.edublogs.org/2026/05/21/%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-%d5%a1%d5%ba%d6%80%d5%ab%d5%ac%d5%ab-7-14-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-7-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1/

https://arekchahrozian.edublogs.org/2026/05/21/%d5%a1%d5%ba%d6%80%d5%ab%d5%ac%d5%ab-14-19-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-7-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1%d5%bd%e2%80%a4/

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

• Ոստիկան: Արաբական խալիֆայության կողմից նշանակված կառավարիչ (նահանգապետ) Հայաստանում (Արմինիա կուսակալությունում), ով ուներ բարձրագույն ռազմական և վարչական իշխանություն։
• Խալիֆ: Արաբական խալիֆայության միապետը (քաղաքական և հոգևոր առաջնորդը), ում համարում էին Մուհամմեդ մարգարեի հաջորդը։
• Թեոդորոս Ռշտունի: Հայոց հզոր իշխան և սպարապետ, ով արաբական արշավանքների շրջանում կարողացավ միավորել Հայաստանը և 652 թ. կնքեց շատ շահավետ հայ-արաբական պայմանագիրը։
• Մուավիա: Արաբական կառավարիչ (հետագայում՝ խալիֆ), ով Ասորիքի կողմից բանակցեց Թեոդորոս Ռշտունու հետ և ստորագրեց 652 թ. պայմանագիրը։
• Ումմայաններ: Արաբական խալիֆայության առաջին իշխող դինաստիան (661-750 թթ.), որի ժամանակ կազմավորվեց «Արմինիա» կուսակալությունը և սկսվեցին ծանր հարկահանությունները։
• Աբբասյաններ: Խալիֆայության երկրորդ իշխող դինաստիան (750 թվականից), որոնց օրոք հայերի հանդեպ ճնշումները, հարկերն ու հալածանքները հասան գագաթնակետին՝ առաջացնելով մեծ ապստամբություններ։
• Բագարատ Բագրատունի: Հայոց իշխանաց իշխան 9-րդ դարի կեսերին, ով փորձում էր ճկուն դիվանագիտությամբ պահպանել Հայաստանի ներքին ինքնավարությունը, սակայն հետագայում խաբեությամբ գերի վերցվեց արաբների կողմից։
• Մութավաքիլ: Աբբասյան դաժան խալիֆ (847-861 թթ.), ով որոշեց վերջնականապես ոչնչացնել Հայաստանի ինքնավարությունը և պատժիչ խոշոր բանակ ուղարկեց Բուղա զորավարի գլխավորությամբ։
• Բորբորիտներ և Մծղնեականներ: Աղանդավորական շարժումներ քրիստոնեական Հայաստանում, որոնք մերժում էին պաշտոնական եկեղեցու կանոնները (համարվում են պավլիկյանների նախակարապետները)։
• Պավլիկյաններ: 7-9-րդ դարերի հզորագույն հակաֆեոդալական և կրոնական շարժում (աղանդ) Հայաստանում, որը պայքարում էր հարուստների, եկեղեցու և բարձր դասերի դեմ։
• Հակաարաբական ապստամբություններ: 8-9-րդ դարերում հայերի բարձրացրած մեծ զինված ելույթները (703, 748-750, 774-775 և 850-855 թթ.)՝ ընդդեմ արաբական ծանր լծի և հանուն ազատության։

---

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ

• ա. Պավլիկյանների քարոզած գաղափարները և հետևանքները: * Նրանք քարոզում էին, որ աշխարհում կա երկու սկիզբ՝ Բարի (Աստված) և Չար (Սատանա)։ Նրանք մերժում էին եկեղեցին, խաչը, հոգևորականներին և քարոզում էին մարդկանց միջև հավասարություն (առանց հարուստների ու աղքատների)։
  • Արդյո՞ք միայն բացասական էր: Ոչ։ Շարժումն ուներ նաև դրական կողմ, քանի որ այն սոցիալական բողոք էր անհավասարության դեմ և արթնացնում էր ժողովրդի ինքնագիտակցությունը։ Սակայն բացասականն այն էր, որ այն պառակտում էր հայ հասարակությունը և թուլացնում Եկեղեցին՝ հայրենիքի համար ծանր պահին։
• բ. Արաբների քաղաքականությունը նվաճումից հետո և դրա պատճառը: * Սկզբում արաբները վարում էին մեղմ քաղաքականություն (ճանաչում էին հայերի իրավունքները), որովհետև դեռ թույլ էին և կռվում էին Բյուզանդիայի դեմ։
  • Սակայն ամրապնդվելուց հետո (8-րդ դար) նրանք սկսեցին վարել դաժան ձուլման ու կողոպտման քաղաքականություն. ստեղծեցին «Արմինիա» կուսակալությունը, Դվինում արաբական զորք դրեցին, խիստ մեծացրին հարկերը (նույնիսկ մահացածների համար) և փորձում էին հարվածել հայ նախարարական համակարգին, որպեսզի հայերը երբեք չմտածեն անկախության մասին։
• գ. 652 թ. հայ-արաբական պայմանագրի արդարացված լինելը: Պայմանագիրը լիովին արդարացված էր և հայ դիվանագիտության մեծ հաղթանակն էր։
  • Կետերը: 1. Հայաստանը 3 տարի հարկ չէր վճարելու, իսկ հետո վճարելու էր այնքան, որքան կամենար։ 2. Արաբները հայկական հեծելազորի (15-հազարանոց բանակի) ծախսերը հոգալու էին հարկերի հաշվին։ 3. Արաբները Հայաստանում զորք չէին պահելու։ 4. Բյուզանդիայի հարձակման դեպքում արաբները պաշտպանելու էին Հայաստանը։
  • Այս կետերով Հայաստանը փաստացի պահպանում էր իր ներքին անկախությունը, բանակն ու կրոնը՝ խուսափելով ավերածություններից։

---

Ա3 | Փոփոխություն և շարունակականություն

• Չնայած ապստամբությունները բերեցին մեծ ավերածությունների և Մամիկոնյանների պես հզոր տոհմերի թուլացման, դրանք ստիպեցին արաբներին ու Բյուզանդիային մեղմել իրենց քաղաքականությունը: Արդյունքում, Բագրատունիները ճկուն դիվանագիտությամբ պահպանեցին երկրի ուժերը և ի վերջո վերականգնեցին Հայաստանի անկախությունը։

---

Ա4 | Փաստարկում և հիմնավորում

Իմ արձագանքը «Զորությունը» գիրքը գտնելիս.

«Ես շատ կզարմանայի, բայց միաժամանակ մեծ հետաքրքրությամբ ու զգուշությամբ կթաքցնեի այդ գիրքը։

Ինչո՞ւ: Որպես 7-րդ դասարանի աշակերտ՝ ես գիտեմ, որ պավլիկյանները համարվում են հերետիկոսներ (աղանդավորներ), և պաշտոնական եկեղեցին ու արաբական իշխանությունները խստորեն պատժում, նույնիսկ մահապատժի են ենթարկում նրանց, ովքեր կապ ունեն այդ շարժման հետ։ Եթե ինչ-որ մեկը տեսնի այդ գիրքը մեր տանը, իմ ընտանիքը մեծ վտանգի մեջ կհայտնվի։

Սակայն ես չէի այրի գիրքը, որովհետև այն պատմական մեծ արժեք ունեցող գրավոր հուշարձան է, որն օգնում է հասկանալ, թե ինչու էր մեր ժողովրդի մի մասը դժգոհ իշխանություններից և ինչ գաղափարների համար էր պայքարում»։

• ա. Բյուզանդիայի և Սասանյանների քաղաքականությունը:
  • Բյուզանդիան փորձում էր արմատախիլ անել հայկական ինքնությունը. վերացնում էր նախարարական տոհմերը, փոխում ժառանգության օրենքները (որ կանայք էլ ժառանգեն ու հողերը հեշտ անցնեն օտարներին) և պարտադրում էր իր կրոնական ուղղությունը։
  • Պարսկաստանը սկզբում հարգում էր հայերի ինքնավարությունը, բայց հետո անցավ տնտեսական ճնշումների՝ ծանրացնելով հարկերը և փորձելով թուլացնել հայ նախարարների դիրքերը։
• բ. 20-ամյա պատերազմի պատճառը: Պատճառը երկու գերտերությունների՝ Հայաստանում և Մերձավոր Արևելքում ամբողջական իշխանություն հաստատելու ցանկությունն էր։ Պատերազմն արագացավ հայերի 571 թ. հակապարսկական ապստամբությամբ, երբ Բյուզանդիան որոշեց օգնել հայերին՝ իր շահերից ելնելով։
• գ. Տիեզերաժողովների կարևորությունը: Տիեզերաժողովներում որոշվում էին քրիստոնեական հավատքի գլխավոր կանոնները։ Հայ Եկեղեցին մերժեց Քաղկեդոնի ժողովը, որովհետև տեսնում էր, որ Բյուզանդիան կրոնն օգտագործում է հայերին հպատակեցնելու և ձուլելու համար։ Մերժումով հայերը պահպանեցին իրենց հոգևոր և մշակութային անկախությունը։

---

Ա3 | Փոփոխություն և շարունակականություն

• Դվինի 554 թ. ժողովի առավելությունը: Այս ժողովով Հայ Եկեղեցին վերջնականապես կտրեց իր կապերը բյուզանդական եկեղեցուց։ Դա հայերին տվեց ինքնուրույնություն և թույլ չտվեց, որ Բյուզանդիան կրոնի միջոցով ձուլի հայ ժողովրդին։5846
• Գնահատական՝ զորքերը երկրից դուրս տեղակայելու քաղաքականությանը: Թե՛ Պարսկաստանը, թե՛ Բյուզանդիան հասկանում էին, որ հայկական հեծելազորը հզոր ուժ է։ Հայաստանում թողնելու դեպքում հայերը ցանկացած պահի կարող էին ապստամբել։ Ուստի նրանք հայ ռազմիկներին ուղարկում էին հեռավոր սահմաններ (օրինակ՝ Բալկաններ կամ Միջին Ասիա)՝ թե՛ նրանց ձեռքով իրենց թշնամիներին հաղթելու, թե՛ Հայաստանը պաշտպանական ուժից զրկելու համար։

---

Ա4 | Պատճառ և հետևանք, պատմական նշանակություն

Մտացածին ելույթ / պատասխան Կարմիր Վարդանի անունից (591 թվականին). «Ես՝ Վարդան Մամիկոնյանս, երբ 571-ին բարձրացրի ապստամբության դրոշը, մեր նպատակն էր փրկել հայրենիքն ու հավատքը պարսկական ձուլումից և ծանր հարկերից։ Այո, 591 թվականի նոր բաժանումը ցավալի է, բայց ես սա չեմ անվանի մեր միամտություն կամ սոսկ Բյուզանդիայի խաբեություն։

Սա գերտերությունների դաժան քաղաքականությունն է. նրանք միշտ էլ հաշտվում են մեր արյան գնով։ Սակայն մեր ապստամբությունն անիմաստ չ էր։ Մենք ցույց տվեցինք, որ հայը պատրաստ է մեռնել հանուն իր հավատքի և ազատության։ Եթե չլիներ մեր դիմադրությունը, Պարսկաստանը գուցե վաղուց ջնջած լիներ մեր ինքնությունը

1.Որո՞նք են պարզ մեխանիզմները

Պարզ մեխանիզմները հիմնական մեխանիկական սարքեր են, որոնք հեշտացնում են աշխատանքը։

2.Ի՞նչ է լծակը:

Լծակը փոխառված գումարի (պարտքի) օգտագործումն է՝ ներդրման պոտենցիալ եկամտաբերությունը մեծացնելու համար։

3.Ի՞նչն են անվանում ուժի բազուկ

Իշխանության ճյուղը նշանակում է կառավարության գործադիր ճյուղը։ Այն պատասխանատու է ստեղծված օրենքների կիրառման համար։

4.Ճախարակի ՞ինչ տեսակներ գիտենք:

Գիտնականները ամբողջ աշխարհում հայտնաբերել են ծղրիդների ավելի քան 900 տեսակ։

5.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում անշարժ:

Ճախարակ, որի կենտրոնական առանցքը մնում է ամրացված տեղում և ամրացված է կրող կառուցվածքին

6.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում շարժական:

Շարժական ճախարակը ճախարակ է, որտեղ անիվը և դրա առանցքը ամրացված են անմիջապես առարկային։

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

• Բուն հելլենիզմ – Պատմաշրջան, որը Հայաստանում ընդգրկում է Մ.թ.ա. IV դարի վերջից մինչև Մ.թ.ա. I դարի կեսերը (մինչև Արտաշատի պայմանագիրը)։ Այս փուլում տեղի ունեցավ հունական և տեղական արևելյան մշակույթների ակտիվ համադրումը և վերելքը:
  
  
  Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
• ա. Արտաշեսյան հելլենիստական Հայաստանի մշակույթի առանձնահատկությունները
• Արտաշեսյան Հայաստանի մշակույթը երկշերտ էր․ այն համադրում էր տեղական դարավոր ավանդույթները (արևելյան, ուղղակիորեն ուրարտական և աքեմենյան արմատներով) և առաջադեմ հունական (հելլենիստական) տարրերը:
  
  
  Ա3 | Քննադատական մտածողություն
• Արտաշեսյան արքաները բացարձակ միապետներ էին, բայց կայունություն պահպանելու համար նրանք կարիք ունեին հասարակության տարբեր շերտերի աջակցության:
• Աշխարհաժողովի միջոցով արքան հաշվի էր նստում ավագանու (ազնվականության) հետ, ստանում նրանց համաձայնությունը, ինչը կանխում էր ներքին խռովությունները:
  
  Ա4 | Փաստարկում և հիմնավորում (Դերային առաջադրանք)
  Որպես Արտավազդ II արքա, ես կնախընտրեիր դրամա գրել հայ-պարթևական հարաբերությունների և Միհրդատյան պատերազմների (հռոմեական վտանգի) թեմայով:
  Հիմնավորում: Որպես պատմաբան, փիլիսոփա և քաղաքագետ արքա՝ ես գիտակցում եմ, որ թատրոնը միայն ժամանց չէ, այլ քաղաքական ազդեցիկ գործիք: